Label C-plicht voor kantoren: zo zit het
Sinds 1 januari 2023 moet een kantoorgebouw minimaal energielabel C hebben om als kantoor in gebruik te mogen zijn. De handhaving ligt bij de gemeente en de omgevingsdienst, en financiers kijken scherp mee. Dit artikel gaat over de plicht zelf: hoe u vaststelt of uw pand eronder valt, welke uitzonderingen er zijn, wat handhaving betekent en waarin een kantoorlabel verschilt van een woninglabel.
- De plicht geldt voor gebouwen groter dan 100 vierkante meter waarvan minstens de helft van de gebruiksoppervlakte kantoorfunctie is.
- Het label moet geregistreerd staan in EP-Online en is tien jaar geldig vanaf de registratiedatum.
- De verplichting rust op de eigenaar, ook als een huurder het pand gebruikt.
Voor wie de plicht geldt
De label C-plicht geldt voor gebouwen waarvan de gebruiksoppervlakte voor minimaal de helft uit kantoorfunctie bestaat, en die als geheel groter zijn dan 100 vierkante meter. Het gaat dus om het gebouw en zijn hoofdfunctie, niet om een enkele werkplek of een enkele huurder. Een pand met winkels beneden en kantoren erboven valt eronder zodra de kantoorfunctie de helft van het oppervlak of meer beslaat. De verplichting rust op de eigenaar: die moet zorgen dat er een geregistreerd label C of beter is voordat het pand als kantoor wordt gebruikt. Verhuurt u het pand, dan verschuift een clausule in het huurcontract die verantwoordelijkheid niet.
Zo stelt u vast of uw pand eronder valt
- Bepaal de gebruiksoppervlakte van het hele gebouw en van het deel met kantoorfunctie. Let op de eenheid: de grens van 100 vierkante meter gaat over het gebouw als geheel, terwijl de BAG per verblijfsobject registreert. Die oppervlakten moet u dus optellen.
- Kijk in de BAG ook naar het gebruiksdoel. Kantoorfunctie is een van de vaste waarden in die lijst en een verblijfsobject kan meerdere doelen dragen, bijvoorbeeld winkelfunctie en kantoorfunctie in hetzelfde pand. Voor de exacte maat is de NEN 2580-methode de standaard.
- Reken de nevenfuncties die het kantoor dienen mee met de kantoorfunctie: vergaderruimten, kantine, archief, toiletten en verkeersruimte.
- Blijft het gebouw onder de 100 vierkante meter, of komt de kantoorfunctie onder de helft uit, dan valt het pand buiten de plicht.
- Kijk daarna in EP-Online welk label er nu geregistreerd staat en tot wanneer het geldig is. Zonder registratie bestaat het label formeel niet.
De uitzonderingen
Niet elk kantoor valt onder de plicht. Uitgezonderd zijn onder meer monumenten, en panden die binnen twee jaar worden gesloopt, ingrijpend getransformeerd of onteigend. Daarnaast bestaat een uitzondering voor gebouwen waarbij de maatregelen om label C te halen zich niet binnen een redelijke termijn terugverdienen; in dat geval blijft u wel gehouden aan de maatregelen die dat wel doen. Twijfelt u, laat het dan toetsen en leg de onderbouwing vast voordat u erop vertrouwt. Een verkeerde aanname over een uitzondering blijft uw risico als eigenaar, en bij handhaving moet u haar kunnen aantonen.
Wat u riskeert zonder label C
Voldoet het pand niet, dan kan de gemeente of de omgevingsdienst handhaven met een last onder dwangsom en in het uiterste geval het gebruik als kantoor verbieden. Dat laatste is ingrijpend: een pand dat niet als kantoor mag worden gebruikt, verliest zijn huurinkomsten en zijn waarde. Daarnaast wegen financiers de labelplicht steeds zwaarder; bij financiering en herfinanciering kijken banken naar het label. Ook aan de huurderskant speelt het mee, want organisaties die over hun eigen energiegebruik rapporteren stellen bij een nieuw contract vragen over het label. De plicht raakt zo niet alleen het gebruik maar ook de verhuurbaarheid.
Een kantoorlabel is iets anders dan een woninglabel
Beide labels komen uit dezelfde rekenmethode, de NTA 8800, en belanden in hetzelfde register, EP-Online. De weging verschilt sterk. In een woning draaien de meeste punten om de schil en de verwarming; in een kantoor wegen verlichting, koeling, ventilatie en de regeling van de klimaatinstallatie veel zwaarder. Een label wordt bovendien afgegeven voor een gebouw of voor een gedeelte met eigen toegang en eigen installaties, wat de afbakening bij een gemengd pand een vraag op zich maakt. Een geregistreerd label is tien jaar geldig vanaf de registratiedatum, en bij een bestaand label zijn twee data van belang. De einddatum bepaalt of u vandaag aan de plicht voldoet. De registratiedatum bepaalt met welke methode het label is berekend: labels die voor 1 januari 2021 zijn afgemeld komen uit de oude systematiek en blijven geldig tot hun einddatum, maar zeggen niets over de uitkomst onder de huidige methode. Wat een achterhaald label kost, staat in waarom een verlopen energielabel uw verkoop of verhuur vertraagt.
Van G naar C: waar de winst zit
De sprong naar label C oogt groot, maar is voor veel kantoren met een beperkt aantal maatregelen te halen. Omdat verlichting en installaties zwaar meewegen, levert juist daar een ingreep snel resultaat: ledverlichting met aanwezigheids- en daglichtsturing, het goed inregelen van de klimaatinstallatie, warmteterugwinning in de luchtbehandeling, en dakisolatie of beter glas waar de schil dat toelaat. Laat doorrekenen welke combinatie het voordeligst tot C leidt. Koppel de ingrepen bovendien aan natuurlijke momenten: een dak dat toch aan vervanging toe is, een installatie aan het einde van zijn levensduur, of een mutatie tussen twee huurders. Waar het tarief van een opname vandaan komt, staat in wat kost een energielabel.
De informatieplicht energiebesparing loopt er vaak naast
De label C-plicht is niet de enige verplichting die op een kantoorpand kan rusten. Voor bedrijven en instellingen boven een bepaald jaarlijks energiegebruik geldt daarnaast een informatieplicht energiebesparing: u rapporteert periodiek aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland welke erkende energiebesparende maatregelen u hebt genomen. De twee verplichtingen staan los van elkaar, want ze hangen aan verschillende criteria: de een aan het gebouw, de ander aan het energiegebruik van de gebruiker. In de praktijk overlappen de maatregelen grotendeels, dus pak beide trajecten in een keer op.
Begin bij wat er al geregistreerd staat
De richting van het beleid is dat kantoren op termijn naar hogere labelklassen moeten; dat is nog geen geldende verplichting, maar het is wel de kant waarin de regels bewegen. Kies uw maatregelen dus zo dat een verdere sprong later eenvoudiger wordt. De eerste stap kost niets: Objectcheck haalt per adres de geregistreerde gegevens bij elkaar, dus oppervlakte en gebruiksdoel uit de BAG, het bouwjaar, de WOZ-waarde en het energielabel met registratiedatum uit EP-Online. Daarmee ziet u of er een geldig label op het pand staat en wanneer het verloopt. Pas daarna is het zinvol offertes op te vragen. Voor de route naar label C denkt Label en Lens mee en verzorgt het energielabel voor uw kantoor.
Veelgestelde vragen
Vanaf wanneer geldt de label C-plicht voor kantoren?
Sinds 1 januari 2023. Vanaf die datum moet een kantoorgebouw minimaal energielabel C hebben om als kantoor in gebruik te mogen zijn, en dat label moet geregistreerd staan in EP-Online.
Geldt de plicht voor elk kantoorpand?
Nee. De plicht geldt voor gebouwen groter dan 100 vierkante meter waarvan minstens de helft van de gebruiksoppervlakte kantoorfunctie is. Monumenten, panden die binnen twee jaar worden gesloopt of getransformeerd en gebouwen waarbij de maatregelen zich niet binnen een redelijke termijn terugverdienen zijn uitgezonderd.
Wie is verantwoordelijk, de eigenaar of de huurder?
De eigenaar. Die moet zorgen dat er een geregistreerd label C of beter is. Een clausule in het huurcontract verschuift die verplichting niet; afspraken over de kosten van maatregelen kunt u wel met de huurder maken.
Wat gebeurt er als mijn kantoor geen label C heeft?
De gemeente of omgevingsdienst kan handhaven met een last onder dwangsom en in het uiterste geval het gebruik als kantoor verbieden. Bovendien wegen financiers de labelplicht mee bij financiering en herfinanciering.
Hoe lang is een energielabel voor een kantoor geldig?
Tien jaar vanaf de registratie in EP-Online. Let erop dat een label formeel nog kan gelden terwijl de installatie of de isolatie inmiddels is aangepast; dan geeft het label de huidige situatie niet meer weer.