BENG-eisen voor nieuwbouw: de drie indicatoren uitgelegd
Sinds 1 januari 2021 moet elke nieuwbouwwoning in Nederland aan de BENG-eisen voldoen. Drie letters, drie grenswaarden en een rekenmethode die buiten de bouw weinig mensen kennen. Hieronder staat per indicator wat er precies wordt gemeten, welke grens geldt voor een woning en voor een appartementengebouw, en waarom BENG iets anders is dan het energielabel dat u later bij verkoop of verhuur nodig heeft.
Wat BENG is en sinds wanneer het geldt
BENG staat voor Bijna Energieneutrale Gebouwen. Sinds 1 januari 2021 moet elke aanvraag voor een omgevingsvergunning voor nieuwbouw eraan voldoen. Voor nieuwe overheidsgebouwen gold de eis al vanaf 1 januari 2019. BENG verving de EPC, de energieprestatiecoefficient, die het energiegebruik van een gebouw nog in een enkel dimensieloos rapportcijfer samenvatte. Dat is meteen het belangrijkste verschil: BENG geeft geen cijfer maar stelt drie losse eisen, die elk een andere vraag beantwoorden. Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking trad staan die eisen in het Besluit bouwwerken leefomgeving; daarvoor stonden ze in het Bouwbesluit 2012.
BENG 1: hoeveel energie het gebouw vraagt
De eerste indicator is de energiebehoefte, uitgedrukt in kilowattuur per vierkante meter gebruiksoppervlakte per jaar. Die behoefte gaat uitsluitend over de schil van het gebouw: isolatie, kierdichting, glas, orientatie en de vorm van het volume. Installaties tellen hier nog niet mee, dus een warmtepomp of een dak vol zonnepanelen verbetert BENG 1 niet. Voor een grondgebonden woning is de grenswaarde 55 kilowattuur per vierkante meter per jaar, voor een woongebouw met appartementen 65. Voor bouwvormen met veel buitenoppervlak ten opzichte van het vloeroppervlak, zoals een vrijstaande woning of een smal hoekvolume, geldt een correctie die de eis iets verruimt. BENG 1 is in de praktijk de lastigste van de drie, omdat u hem alleen haalt met bouwkundige keuzes en niet met techniek die u er later bij zet.
BENG 2: hoeveel fossiele energie er overblijft
De tweede indicator is het primair fossiel energiegebruik, ook in kilowattuur per vierkante meter per jaar. Hier tellen de installaties wel mee: verwarming, warm tapwater, ventilatie, koeling en de hulpenergie, verminderd met wat het gebouw zelf opwekt. De grenswaarde is 30 voor een grondgebonden woning en 50 voor een woongebouw. Dit is het getal dat het dichtst bij het energielabel ligt, want het energielabel drukt precies dezelfde grootheid uit, alleen vertaald naar een letterklasse in plaats van naar een absoluut aantal kilowattuur.
BENG 3: hoeveel van de energie hernieuwbaar is
De derde indicator is het aandeel hernieuwbare energie, in procenten. Voor woningen en woongebouwen is de eis minimaal 50 procent. Zonnepanelen, een warmtepomp die omgevingswarmte gebruikt, een zonneboiler en een aansluiting op een warmtenet met een hernieuwbare bron tellen hierin mee. Omdat een warmtepomp zowel BENG 2 verlaagt als BENG 3 verhoogt, is die in nieuwbouw vrijwel altijd de spil van het ontwerp. Sinds 1 juli 2018 heeft een nieuwbouwwoning bovendien geen recht meer op een gasaansluiting, dus de vraag is niet of er elektrisch wordt verwarmd maar hoe.
TOjuli: de vierde eis die vaak wordt vergeten
Naast de drie BENG-indicatoren geldt sinds 2021 de TOjuli-indicator, die het risico op oververhitting in de zomer begrenst. Een goed geisoleerde en luchtdichte woning met veel glas houdt warmte namelijk net zo goed vast als kou. De grenswaarde is 1,20 per orientatie voor woningen zonder actieve koeling. Woningen met een koelinstallatie zijn ervan uitgezonderd, omdat die koeling dan gewoon meetelt in BENG 2. Wie TOjuli haalt met buitenzonwering, een overstek of minder glas op het zuiden in plaats van met een koelmachine, houdt het energiegebruik over de hele levensduur lager.
De eisen voor woningbouw op een rij
- BENG 1, energiebehoefte: maximaal 55 kWh per m2 per jaar voor een grondgebonden woning, 65 voor een woongebouw.
- BENG 2, primair fossiel energiegebruik: maximaal 30 kWh per m2 per jaar voor een grondgebonden woning, 50 voor een woongebouw.
- BENG 3, aandeel hernieuwbare energie: minimaal 50 procent voor woningen en woongebouwen.
- TOjuli, risico op oververhitting: maximaal 1,20 voor woningen zonder actieve koeling.
- Voor utiliteitsbouw gelden per gebruiksfunctie andere grenswaarden, van kantoor tot onderwijs, zorg en logies.
Het verschil met het energielabel
BENG en het energielabel worden allebei berekend met NTA 8800, de bepalingsmethode die sinds 1 januari 2021 voor alle gebouwen geldt. Toch zijn het twee verschillende dingen. BENG is een eis vooraf: de berekening hoort bij de vergunningaanvraag en gaat over het ontwerp op papier. Het energielabel is een registratie achteraf: bij oplevering legt een gecertificeerd adviseur vast wat er daadwerkelijk is gebouwd, en dat label gaat mee bij verkoop en verhuur. Een nieuwbouwwoning die aan BENG 2 voldoet komt daardoor in de hoogste labelklassen uit, A++ of beter. Wijkt de uitvoering af van het ontwerp, dan wijkt het label af van de BENG-berekening, en dat is precies waarom de opleverfase ertoe doet. Welke misverstanden er verder rond labels bestaan leest u in de zes hardnekkigste misverstanden over het energielabel.
Wanneer BENG niet geldt
BENG geldt alleen bij nieuwbouw. Voor bestaande bouw en voor renovatie gelden de lagere verbouwvoorschriften uit het Besluit bouwwerken leefomgeving, ook wanneer de ingreep fors is. Dat verklaart waarom de transformatie van een oud kantoor naar appartementen zelden dezelfde energieprestatie haalt als nieuwbouw op dezelfde plek, en waarom twee woningen in dezelfde straat tien labelklassen uit elkaar kunnen liggen. Bij aankoop of herontwikkeling blijft het bouwjaar daarom de snelste eerste indicatie van wat u aan schil en installaties mag verwachten. Hoe u die indicatie leest staat in bouwjaar en onderhoudsstaat inschatten met open data.
Waar u dit per adres terugziet
Van een opgeleverde woning ziet u het resultaat in de openbare registraties: het bouwjaar en de gebruiksoppervlakte komen uit de BAG, het geregistreerde energielabel komt uit EP-Online. Beide haalt u gratis per adres op via de objectkaart van Objectcheck. De BENG-berekening zelf is geen open data: die zit in het vergunningdossier bij de gemeente en is opvraagbaar bij de aanvrager of via het omgevingsloket. Overweegt u voor een bestaande woning de stap die in nieuwbouw standaard is, dan staat de afweging in wanneer een warmtepomp wel en niet verstandig is.
Veelgestelde vragen
Wat betekent BENG?
BENG staat voor Bijna Energieneutrale Gebouwen. Het is de set energieprestatie-eisen waaraan elke nieuwbouwaanvraag sinds 1 januari 2021 moet voldoen. BENG verving de EPC en bestaat uit drie losse indicatoren in plaats van een enkel rapportcijfer.
Wat zijn de BENG-eisen voor een nieuwbouwwoning?
Voor een grondgebonden woning: maximaal 55 kilowattuur per vierkante meter per jaar aan energiebehoefte, maximaal 30 kilowattuur per vierkante meter per jaar aan primair fossiel energiegebruik en minimaal 50 procent hernieuwbare energie. Voor een woongebouw met appartementen zijn de eerste twee grenzen 65 en 50.
Is BENG hetzelfde als een energielabel?
Nee. BENG is een eis vooraf bij de vergunningaanvraag en gaat over het ontwerp. Het energielabel is een registratie achteraf van het opgeleverde gebouw, die meegaat bij verkoop en verhuur. Ze gebruiken wel dezelfde rekenmethode, NTA 8800.
Geldt BENG ook bij renovatie?
Nee, BENG geldt alleen bij nieuwbouw. Bij verbouw en renovatie gelden de lagere verbouwvoorschriften uit het Besluit bouwwerken leefomgeving, ook bij een ingrijpende aanpak.